اختلافات و نگرانیهای اروپائیان درباره آمریکا واقعی است

تمدید تحریمها علیه ایران نیت سوء آمریکاییها را نشان داد. اکنون باتوجه به تغییر و تحولاتی که در فضای سیاسی آمریکا رخ داده ممکن است اجرای برجام با موانع و چالشهایی مواجه شود؟
اگر تحریمهای ایسا یا داماتوی 1996 انجام نمیشد شاهد رویکرد مثبت از جانب آمریکا برای اجرای تعهدات در برجام بودیم. بهطور طبیعی تصویب تمدید تحریمها از جانب دومجلس آمریکا اقدامی است که میتواند فضای اجرای برجام را با ابهاماتی روبهرو کند؛ البته نباید فراموش شود که تمدید تحریمها با اکثریت قاطع آراء در مجلس نمایندگان و سنا تصویب شد؛ بنابراین این تصویب بیانگر تمایل سیاسی دومجلس بوده است. نکته دیگر اینکه این اتفاق تا قبل از انتخابات اخیر آمریکا که در آن پدیده جدیدی بهنام ترامپ به پیروزی رسید، رخ نداد و حتی اوباما در تلاش بود با رایزنی سیاسی در کنگره جلوی این اتفاق را بگیرد یا حداقل آن را به تعویق بیندازد یا اثرات آن را کاهش دهد و نهایتاً اذعان داشت که هرگونه مصوبهای که مخالف برجام باشد، وتو خواهم کرد. از آنجاییکه هردو مجلس با اکثریت قاطع به تمدید تحریمها رأی دادند حتی درصورتیکه اوباما عزم جدی برای وتوکردن این مصوبه داشت تلاش او بیاثر بود؛ زیرا براساس قوانین آمریکا اگر بیش از دوسوم نمایندگان به مصوبهای رأی دادند درصورتی که رئیسجمهور بخواهد آن مصوبه را وتو کند عملاً وتوی او بیاثر است و درواقع وتوی او تاثیری درآن مصوبه نخواهدداشت؛ البته باید توجه داشت که فضای سیاسی آمریکا دچار دگرگونی اساسی شده است؛ بنابراین در تحلیل و ارزیابی این رویداد باید گفت که حتماً این موضوع فضای اجرای برجام را با ابهام و چالش مواجه خواهد کرد. در شرایط کنونی لازم است تغییرات سیاسی در واشنگتن مورد توجه قرارگیرد. زمانی که قراردادی میان طرفین امضا میشود نباید هیچکدام از آنان اقداماتی را انجام دهند که اجرای تعهدات خود را با چالش روبهرو کنند. ممکن است آمریکائیان بهدنبال ترویج این برداشت ناصواب در دنیا باشند که ایران میخواهد این مصوبه را لغو کند. اکنون باید دولتمردان و سیاسیون کشورمان فعالیت سیاسی و حقوقی انجام دهند تا طرف ناقض تعهدات تحت فشار بینالمللی قرارگیرد؛ زیرا برجام سند بینالمللی است. درصورتیکه آمریکا نقضکننده این توافقنامه باشد باید در مقابل نظام بینالملل پاسخگو باشد. اکنون نباید مواضعی را اتخاذ کرد تا توپی که در زمین آمریکاست دوباره به زمین ما بازگردد.
آیا اختلافنظر کشورهای اروپایی با آمریکا در موضوع برجام غیرواقعی است؟
اختلافنظر کشورهای اروپایی تنها در مسئله برجام واقعی نیست؛ بلکه در موضوع تغییرات سیاسی و رویکارآمدن ترامپ هم آشکار است. رویکردهایی که ترامپ در کمپینهای انتخاباتی از خود بروز و ظهور داد، نگرانی شدیدی را در میان متحدین اروپایی، منطقهای و شرق آسیا این کشور پدیدآورده است، موضوعاتی که در زمینه لغو قراردادهای بینالمللی ازجمله قرارداد آبوهوا و حمایت امنیتی از برخی کشورهای شرق آسیایی یا اروپایی و زیرسوالبردن هزینههایی که آمریکا برای ناتو میپردازد نگرانی شدیدی را در میان متحدین واشنگتن برانگیخته است. شاید تعدیل برخی دیدگاههای ترامپ در همین راستا قابل ارزیابی است؛ بنابراین اختلافات و نگرانیهای اروپائیان درباره آمریکا واقعی است و زمانی که پیروزی ترامپ اعلام شد نوعی آشفتگی و زلزله سیاسی در نظام جهانی پدیدآمد که در ادامه موجب تصویب تمدید تحریمهای ایسا یا داماتو علیه ایران شد؛ البته اروپائیان با این مسئله مخالف هستند و مکرراً این مسئله توسط آنها مطرح شده است و دلیل این است که آنها قراردادی را امضا کردهاند و به آن متعهد هستند که اکنون توسط یک کشور از این هفت کشور در حال نقضشدن است یا در اجرای آن ابهاماتی درحال پدیدآمدن است و این موضوع نوعی توهین به کشورهای مشارکتکننده در امضای این توافقنامه است؛ البته بعد از امضای برجام شاهد حضور روسای دولت و شرکتهای اروپایی برای انعقاد قراردادهایی متأثر از فضای این توافقنامه، لغو تحریمها و قطعنامه 2231 در کشورمان بودهایم؛ بنابراین کشورهای اروپایی احساس میکنند اقدام آمریکا منافع آنها را بهخطر انداخته و این امر نگرانی آنها را برانگیخته است؛ بنابراین بهوضوح این اختلافنظر و نگرانی در میان کشورهای اروپایی و آمریکا مشاهده میشود.
باتوجه به اینکه در مسئله برجام طرف ایرانی تا آخر خط رفته و حالا آمریکا اجرای برجام را دچار تأخیر کرده است، به اعتقاد شما آیا این موضوع به معنای بیحاصلبودن اقدامات ما در مسئله برجام است؟
خیر. اقدام ایران درست و بهجا بوده است. درحقیقت کشورمان وارد مبارزه دیپلماتیک شده است که در آن مبارزه توانست براساس منطق برد برد سهم خود را کسب کند؛ بهگونهای که یکسری اقدامات بسیار سنگین بینالمللی را از فضای کشورمان دور کرد و بهدنبال آن اجماع بینالمللی علیه ایران سلب شد و قطعنامهها و تحریمها به فراموشی سپرده و مسائل مربوط به نفت که شاهرگ حیاتی اقتصاد کشوراست، حل شد. تا قبل از اجرای برجام جمهوری اسلامی نمیتوانست بیش از 800 هزار بشکه نفت صادر کند و درصورت فروش این فرآورده نمیتوانست پول حاصل از آن را به اقتصاد کشور تزریق کند. خوشبختانه در شرایط کنونی کشورما توانست سهم خود را در بازارهای جهانی نفت بازیابد؛ بهطوریکه در اجلاس اخیر اوپک تمامی کشورها به دیپلماسی نفتی ایران که متأثر از برجام بود رأی دادند و کشورما را تحسین کردند و این موضوع از دستاوردهای این توافقنامه است؛ بهخصوص ایرانهراسی که در دنیا پدیدآمده بود، ازبین رفت؛ بنابراین برجام دستاورد بزرگ دیپلماتیک کشورمان است؛ البته در داخل آمریکا مخالفتهای جدی با رویکرد اوباما وجودداشت و چهار گروه آمریکا را تحت فشار قرارداده بودند تا مانع امضای این توافقنامه شوند: نخست مخالفین داخلی در کنگره، سنا و انجیاوها بودند؛ همچنین لابیهای نیرومند صهیونیستی و یهودی تلاش داشتند مانع امضای این توافقنامه شوند. درواقع رژیم تلاویو از مخالفان سرسخت برجام بود؛ بهگونهای که نتانیاهو این توافقنامه را فاجعه برای این کشور و آمریکا برشمرد و از سوی دیگر عربستان و برخی دیگر از کشورهای عربی نیز خواهان انعقاد این توافقنامه نبودند و آن را مخالف منافع و مصالح ملی خود میدانستند. اراده سیاسی اوباما و وزیر خارجه آمریکا موجب بهنتیجهرساندن برجام شد. اوباما پدیده منحصربهفردی در فضای سیاسی آمریکاست که توانست برجام را به نتیجه برساند. بنده معتقد نیستم که آمریکائیان برجام را امضا کردند تا با کشورمان از درخدعه و نیرنگ وارد شوند؛ زیرا این کشور به چنین عملکردی نیازی نداشت.
آیا اتخاذ این موضع که ایران با از سرگیری فعالیتهای هستهای بار دیگر به جهانیان نشان دهد که منافع و امنیت جمهوری اسلامی مسئلهای غیرقابل مذاکره است و بر سر آن با هیچ کشوری تعارف نخواهد داشت، اقدامی منطقی است؟
بنده مخالف هرگونه اقدام تحریکآمیز از سوی کشورمان هستم و درواقع باید با صبر و شکیبایی با این مسئله برخورد و فضای احساسی و هیجانی داخلی کنترل شود و مسئولین مربوط با چشم باز و با تحلیل درست و منطقی تصمیمگیری کنند و در این راستا از هرگونه افراطوتفریط جلوگیری شود. باید از طریق کانالهای رسمی و بینالمللی و با استدلال و منطق با این مسائل برخورد شود. جوی که در داخل علیه آمریکا پدیدآمده است دوباره توپ را به زمین ما بازخواهد گرداند و درواقع درصورت عدم تدبیر و چارهاندیشی عین همان اتفاقی رخ خواهد داد که آلسعود بهدلیل واقعه منا و اعدام شیخ نمر در فشار بینالمللی قرارگرفته بود؛ اما در ایران با اقدام نسنجیده با آتشزدن سفارت ریاض توپی را که در زمین این کشور بود و باید به دنیا پاسخ میداد به زمین خودمان بازگرداندند و متاسفانه تاکنون آثار و تبعات آن باقی است. ایران در این مسئله باید با صبوری و شکیبایی و منطق و به تناسب وزن اقدام رخداده از طریق مجامع بینالمللی و کشورهای امضاکننده این توافقنامه، ایالات متحده آمریکا را تحت فشار قرار دهد و از هرگونه مشی جنجالی و تنشزا دوری کند.
باتوجه به آنچه اشاره کردید چه راهکارهایی در برابر اقدام اخیر دولت آمریکا وجود دارد؟
اکنون باید فضای هیجانی و واکنشهای انفعالی داخلی کنترل شود و با رجوع به متن این توافقنامه و اقدامی که آمریکائیان صورت دادهاند و تطبیق این دو و بررسی این موضوع که اقدام واشنگتن تا چه میزان در مغایرت با متن برجام است گزارشی دقیق از این مسئله تهیه و از سخنرانی، اتخاذ مواضع تند و دادن فرصت به دلواپسان پرهیز شود. بدون تردید نباید تمدید تحریمها را وجهمصالحه نزاع سیاسی خود برای انتخابات ریاستجمهوری 96 قرارداد و از این موضوع سوءاستفاده کرد؛ بنابراین باید موارد نقضشده در چارچوب قانونی آن مورد بررسی قرارگیرد و بهصورت یکپارچه در مقابل آمریکا ایستاد و از طریق مجامع بینالمللی و کشورهای امضاکننده مسئله را پیگیری کرد. بهنظر میرسد تمدید تحریمها به موضوع سیاسی تبدیل شده است و درواقع این موضوع اهرم سیاسی را برای تسویه حسابهای سیاسی در اختیار مخالفان دولت قرارداده است تا از این طریق آقای روحانی و تیم او را زیرسوال ببرند و اقدام آنها را خلاف مصالح و منافع ملی کشور بدانند.

روزنامه نسل فردا، یکشنبه 21 اذر 1395

لینک مطلب:

http://nasle-farda.ir/newspaper/page/5284/5/66263/0